Stand van de wieken

In de loop der eeuwen is de traditie ontstaan om met de molenwieken bepaalde boodschappen door te geven.
In die tijd bestond er nog geen telefoon of telegraaf. Men maakte toen handig gebruik van de wiekstanden om zo snel mogelijk een boodschap door te geven. Zo konden molenaars belangrijke gebeurtenissen aan de mensen in de omgeving mededelen. Iedere streek in Nederland heeft zijn eigen ‘molentaal’, deze heeft in de meeste gebiedsdelen dezelfde betekenis.

1. Vreugdestand
De bovenste wiek staat nog vóór het midden. De molenaar laat weten dat er iets feestelijks is gebeurd. Dit kan zijn bij een geboorte, een huwelijk of een andere blijde gebeurtenis.

De molen kan op twee manieren in vreugdestand worden gezet: met en zonder vlaggen. Zet men de molen zonder vlaggen in de vreugd, dan dient men het end, dat boven staat, zo te zetten, dat dit ruim een meter vóór het hoogste punt van de draaicirkel van het wiekenkruis staat. Een andere manier om een heuglijk feit te vieren is het op elk end bevestigen van een vlag aan de achterzoom ter hoogte van de onderste heklatten of een vlaggenlijn langs de gehele achterzoom van het hekwerk.
De Nederlandse vlag wordt zodanig aangebracht, dat als de molen stilstaat, de rode baan van de vlag in het top-end boven staat.

2. Rouwstand
De bovenste wiek is net over het midden. De rouwstand staat dus in spiegelbeeld van de vreugdestand. De molenaar laat weten dat er iemand is overleden en dat er wordt gerouwd.

3. Korte rust
Dit wordt ook ‘roede voor de borst’ genoemd. De wieken (de roeden) staan precies in horizontale en verticale stand. De molenaar laat zo weten dat zijn stilstand van korte duur is en hij van plan is binnenkort (binnen korte tijd) weer met zijn werk zal beginnen.

4. Lange rust
Dit wordt ook ‘overheks’ genoemd. De wieken staan in een X-formatie (45°). De molenaar laat hiermee weten dat zijn rust van lange duur is.